اگر کمردرد مزمن دارید، دستها و پاهایتان بیحس یا مور مور میشوند، و یا دچار اسکولیوز (انحراف ستون فقرات) شدید باشید، پزشکتان ممکن است جراحی فیوژن ستون فقرات را توصیه کند. در این عمل، دو مهره ستون فقرات به یکدیگر جوش داده میشوند و تحقیقات ثابت کرده که این روش کمردرد را از بین برده یا دست کم کاهش میدهد. بهبودی (ریکاوری) از عمل فیوژن ستون فقرات، بسته به گستردگی جراحی، سن و وضعیت کلی سلامتتان میتوانند هفتهها یا ماهها طول بکشد.
در ادامه، آنچه که نیاز است در مورد فیوژن ستون فقرات و بهبودی بعد از این جراحی بدانید را برایتان توضیح خواهیم داد.
برای کسب اطلاعات بیشتر دربارهی عمل فیوژن ستون فقرات، فیزیوتراپی پس از جراحی و یا برای رزرو نوبت در کلینیک توانبخشی امید با شماره تلفن های 02188801800 تماس حاصل فرمایید.
فیوژن ستون فقرات چه عارضههایی را درمان میکند؟
چند عارضه ارتوپدی وجود دارد که جراحی فیوژن ستون فقرات قطعاً مزایای قابل توجهی برای مبتلایان به آنها به همراه دارد. این عارضهها عبارتند از اسپوندیلولیز (لغزش مهرههای کمر)، بیماری دژنراتیو دیسک، شکستگیهای ستون فقرات و بدشکلیهای ستون فقرات مثل اسکولیوز.
اسپوندیلولیستز نوعی ناپایداری مکانیکی ستون فقرات است. در این عارضه، مهرههای ستون فقرات به جلو میلغزند و به نخاع فشار میآورند. این عارضه میتواند علاوه بر کمردرد باعث درد در ناحیه باسن و پاها هم بشود. اسپوندیلولیستز بیشتر در بین افرادی شایع است که در ورزشهای پرآسیب مثل فوتبال، وزنهبرداری و ژیمناستیک شرکت میکردهاند. به علاوه، این عارضه معمولاً ارثی است. اسپوندیلولیستز میتواند ناشی از تخریب یک یا چند مفصل فاست یا شکستگی در «قسمت بین مفصلی» باشد (قسمت بین مفصلی یک ساختار استخوانی است که مفاصل فاست ستون فقرات را به یکدیگر متصل میکند). به این شکستگی اسپوندیلولیز یا شکستگی پارس گفته میشود.- بیماری دژنراتیو دیسک (DDD) عارضهای است که در آن دیسکهای بین مهرههای ستون فقرات و/یا مفاصل فاست به تدریج تخریب شده و کارایی خود را از دست میدهند.
- شکستگیهای ستون فقرات میتوانند ناشی از یک آسیبدیدگی تروماتیک یا عارضههای دژنراتیو مثل پوکی استخوان یا آرتروز باشند.
- بدشکلیهای ستون فقرات شامل عارضههایی مثل اسکولیوز و کیفوز (قوزکمر) است. این بدشکلیها میتوانند مادرزادی بوده، در طول دوران بلوغ ایجاد شوند، یا ناشی از آسیبدیدگیها یا یکی سری اختلالات ژنتیکی خاص در بزرگسالان باشند. این مشکلات همچنین میتوانند به علت عارضههایی مثل بیماریهای عصبی- عضلانی یا پوکی استخوان بروز کنند.
جراحی فیوژن ستون فقرات چگونه انجام میشود؟
در جراحیهای مفاصلی مانند مفصل ران، به طور معمول از یک ایمپلنت برای جایگزینی مفصل معیوب استفاده میشود که به طور دائمی در بدن باقی میماند. اما در جراحی فیوژن ستون فقرات، بدن ترغیب میشود که ستون فقرات را با استفاده از بافت استخوان خود ترمیم کند. در این نوع جراحی، جراح یک ابزار داخل تنه (مانند یک قفس که شامل مواد استخوانی یا عوامل رشد استخوان است) را در بدن بیمار قرار میدهد و از طریق آن، رشد استخوان جدید در ستون فقرات بیمار تحریک میشود. گاهی اوقات جراحان برای حفظ استحکام استخوان جدید در طول فرآیند رشد، از پیچهایی استفاده میکنند تا مهرهها ثابت بمانند.
در برخی موارد، فیوژن ستون فقرات به صورت کمتهاجمی انجام میشود که با نام فیوژن ستون فقرات آندوسکوپیک شناخته میشود. در این روش، جراح از یک آندوسکوپ برای دیدن درون بدن و دسترسی به ستون فقرات و تثبیت یا کاهش فشار وارده بر آن استفاده میکند. استفاده از این تکنیک به حداقل رساندن آسیب وارده به عضلات و سایر بافتهای نرم که در طول جراحی رخ میدهد، میپردازد و به این ترتیب برای کاهش دردهای پس از عمل مؤثر است.
قبل از جراحی فیوژن ستون فقرات، احتمالاً مورد غربالگری با استفاده از یک آزمایش سیتیاسکن قرار خواهید گرفت. این آزمایش به پزشک شما کمک میکند تا تراکم استخوانی در ساختمان مهرههایتان را به طور دقیق اندازهگیری کند. پس از این آزمایش، ممکن است به شما یک سری هورمون و سایر داروها تجویز شود که قبل از جراحی برای مدت چند ماه آنها را مصرف کنید. این داروها به قدرت و استحکام استخوانهایتان و قابلیت رشد مجدد آنها کمک میکنند. در بعضی موارد، ممکن است نیاز باشد که این داروها پس از عمل هم مصرف شوند.
بهبودی و مراقبتهای بعد از فیوژن ستون فقرات
بهبودی کامل از جراحی فیوژن ستون فقرات میتواند تا شش ما طول بکشد، و در طول این مدت باید یک سری تمرینات خاص را انجام دهید تا بتوانید قدرت و دامنه حرکتیتان را دوباره به دست بیاورید. در طول این مدت نباید اجسام سنگینتر از 7 یا 9 کیلوگرم را بلند کنید. در عین حال، از شما خواسته خواهد شد تا با رکاب زدن، راه رفتن و ورزش کردن روی یک دستگاه الپتیکال، به تدریج سطح فعالیت قلبی- عروقی خود را افزایش بدهید. همچنین به شما کمک خواهد شد تا با انجام یک سری تمرینات عضلات مرکزیتان را تقویت کرده و دامنه حرکتیتان را افزایش دهید.
در این قسمت به سایر مراقبتهای بعد از فیوژن ستون فقرات اشاره شده است:
کنترل درد بعد از فیوژن ستون فقرات
افراد جوانی که تحت عمل فیوژن ستون فقرات قرار میگیرند به احتمال زیاد درست بعد از جراحی ناراحتی قابل توجهی را تجربه خواهند کرد چراکه این عمل غالباً گسترده بوده و در آن ابزارهای زیادی از جمله میلهها و پیچهای فلزی در بدن قرار میگیرند. جراح میتواند با چند استراتژی به شما برای کنترل درد بعد از جراحیتان کمک کند. این استراتژیها عبارتند از:
- داروهای مسکن درون وریدی در طول مدت بستری در بیمارستان
- داروهای مسکن خوراکی که برای زمان استراحت در منزل تجویز میشوند
- توپ یا پمپ درد، که یک ابزار موقتی است که روی سطح بیرونی بدن قرار میگیرد و داروی مسکن را به آرامی از طریق یک لوله پلاستیکی انعطافپذیر که از طریق یک برش وارد بدن میشود به محل جراحی شده انتقال میدهد
شما میبایست تمامی داروهای خوراکی را طبق دستور پزشک مصرف کرده و هرگونه داروی مسکن مصرف نشدهای را به شکلی ایمن دور بریزید. توپ درد، همراه با وارد شدن دارو به بدنتان، به آرامی تخلیه و کوچک میشود و پزشک در مراجعه بعدیتان آن را برمیدارد.
باید توجه داشته باشید که نباید برای درد بعد از عمل فیوژن داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بدون نسخه مصرف کنید مگر اینکه جراحتان صراحتاً چنین دستوری داده باشد. چراکه این محصولات میتوانند فرایند پیوند (گرافت) استخوان را مختل کنند.
مراقبت از جای برش عمل بعد از انجام فیوژن ستون فقرات
برای مراقبت از جای برش ایجاد شده در طول جراحی فیوژن ستون فقرات، از دستورالعملهای کتبی جراحتان پیروی کنید. عموماً، برای مراقبت از این جای برش میبایست:
- اجازه بدهید هرگونه نوار چسب طبی قرار داده شده روی جای برش خودبهخود بیفتد یا بعد از حدود 10 روز آنها را به آرامی بردارید
- از فرو بردن و خیس کردن جای زخم در آب وان حمام، جکوزی، استخر و غیره خودداری کنید
- برش را به آرامی و طبق دستور جراح با آب و صابون ملایم تمیز کرده و سپس خیلی آهسته خشک کنید
- مراقب هرگونه نشانهای از عفونت، مثل تب، قرمزی در حال گسترش و گرمی در محل برش، و همچنین ترشح چرک مایل به سبز یا بدبو از آن باشید
قاعدتاً تا وقتی که از دستورالعملهای کتبی بعد از عملتان پیروی کنید، برش عملتان باید بدون هیچ دردسری بهبود بیابد. در صورت داشتن هرگونه نگرانی یا پرسشی با مطب جراحتان تماس بگیرید.
بریسگذاری بعد از جراحی فیوژن
جراحی فیوژن ستون فقرات شما چه در ناحیه گردن باشد چه پایین کمر، به احتمال زیاد برایتان یک بریس تجویز خواهد شد تا حرکاتتان را محدود کند. این محدودیت به گرافت استخوان فرصت میدهد تا بدون جدا شدن از مهرهها یا جابهجا شدن التیام پیدا کند. اغلب، این بریسها باید 24 ساعته پوشیده شوند، حتی در طول خواب و استحمام.
اگر فیوژن ستون فقرات گردنی داشته باشید، در پایان عمل دور گردنتان یک بریس گردن انعطافناپذیر نصب میشود، که گاهی اوقات به آن گردنبند طبی «میامی جی» گفته میشود. بعدها، پزشک بریس انعطافناپذیر را با یک گردنبند طبی نرم عوض میکند که میتوانید آن را برای استحمام و برخی فعالیتهای خاص بردارید.
اما اگر تحت فیوژن ستون فقرات پایین کمر قرار بگیرید، بعد از عمل به شما یک بریس کمربند مانند داده میشود که محکم دور قسمت پایین کمر و شکمتان را میگیرد. پزشکتان به شما خواهد گفت که چه مدت در روز باید از آن استفاده کنید.
همچنین، اگر برای درمان اسکولیوز تحت جراحی فیوژن ستون فقرات قرار بگیرید در پایان یک بریس انعطافناپذیر به شما پوشانده میشود که تمام بالا تنهتان را در برمیگیرد.
حتماً هر سؤالی که در مورد دستورالعملهای مربوط به پوشیدن بریس دارید را از جراح یا پرستاران پرسید. بریس را نباید تحت هیچ شرایطی از تن خود خارج کنید مگر اینکه پزشکتان چنین اجازهای بدهد. برداشتن زود هنگام بریس میتواند شما را با عوارض جدی بعد از عمل مواجه کند.
محدودیت در فعالیتها، بعد از جراحی فیوژن ستون فقرات
در دستورالعملهای بعد از جراحی باید دقیقاً مشخص شود که چه نوع فعالیتهایی را میتوانید همچنان انجام دهید. این محدودیت در فعالیتها، بسته به محل جراحی، متفاوت خواهد بود. به طور کلی، بعد از جراحی میبایست:
- از خم شدن یا انجام حرکات پیچشی در سطح جراحی شده (کمر یا گردن) خودداری کنید.
- از بلند کردن یا حمل اجسامی که وزن آنها از محدوده تعیین شده توسط جراحتان بیشتر است خودداری کنید.
- تا زمانی که پزشکتان اجازه نداده از انجام فعالیتهای جنسی خودداری کنید.
- تا زمانی که پزشکتان اجازه نداده از استفاده از پلهها خودداری کنید.
- از انجام هرگونه فعالیت شدید (مثل بازیهای گلف یا تنیس، کارهای تعمیراتی و نظافتی خانه و غیره) خودداری کنید.
- تا سرحدی که جراحتان اجازه داده راه بروید.
- بریس خود را مطابق دستور جراحتان را بپوشید.
اگر از تمامی دستورالعملهایی که جراحتان مشخص کرده پیروی کنید، میتوانید یک ریکاوری بیدرسر از فیوژن ستون فقرات را انتظار داشته باشید که کمردردتان را تسکین داده و هرگونه بیحسی یا مور مور شدنی که قبلاً داشتهاید را از رفع کند. بسیاری از افراد با انجام فیوژن ستون فقرات کیفیت زندگی خود را باز یافته و بعد از ریکاوری از این عمل میتوانند سبک زندگی فعالی که قبلاً داشتهاند را دوباره از سر بگیرند.
