فیزیوتراپی کیفوز: آیا قوز کمر با فیزیوتراپی قابل درمان است؟

کیفوز و قوس کمر دو نوع از بد شکلی ستون فقرات هستند. به طور کلی ستون فقرات مقداری انحنا دارد که برای سلامت و عملکرد آن ضروری است اما در برخی موارد انحنای آن بیش از حد افزایش پیدا می‌‌کند و باعث بد شکل شدن آن شده و ریسک بروز مشکلات مربوط به سلامت را مطرح می‌کند. هنگامی که ستون فقرات ناحیه گردن یا قسمت میانی بیش از حد به سمت جلو خم می‌شود به وضعیت ایجاد شده قوز کمر گفته می‌شود. قوز پشت اغلب در ستون فقرات ناحیه گردن به وجود می‌آید.

 علل بروز قوز کمر چیست؟

قوز کمر می‌تواند به صورت مادرزادی یا اکتسابی ایجاد شود. در برخی افراد، این اختلال در ستون فقرات از دوران جنینی ناشی می‌شود. علاوه بر این، نوجوانان نیز به دلیل نگهداری نامناسب حالت بدن در حین نشستن، احتمالاً با قوز کمر مواجه خواهند شد. علاوه بر این، دخترانی که در بازه سنی ۱۲ تا ۱۵ سالگی قرار دارند، بیشتر از پسران به قوز کمر مبتلا می‌شوند. در این گروه، این اختلال شایعاً به عنوان بیماری شوئرمن شناخته می‌شود.

باید توجه داشت که شکستگی فشاری مهره‌ها نیز اغلب با قوز کمر در بزرگسالان مرتبط است. این نوع شکستگی باعث فشرده شدن مهره‌ها و کاهش فضای بین آنها می‌شود. عواملی مانند تحلیل دیسک، آرتریت، پوکی استخوان و اسپوندیلولیستزیس می‌توانند به وقوع این نوع شکستگی فشاری مهره‌ها منجر شوند. افرادی که به پوکی استخوان مبتلا هستند نیز ممکن است به دلیل ضعف یا فشار مهره‌ها، قوز کمر تجربه کنند.

درمان قوز کمر در این افراد با استفاده از روش‌های ضد پوکی استخوان و جلوگیری از تضعیف بیشتر استخوان انجام می‌شود. این شامل استفاده از تدابیری مانند تغذیه مناسب، ورزش منظم، مصرف مکمل‌های کلسیم و ویتامین D، و ممارستن تکنیک‌های درست نگهداری حالت بدن است. در موارد شدیدتر، امکان مشاوره پزشکی و درمان فیزیکی نیز وجود دارد.

به طور خلاصه، قوز کمر می‌تواند به صورت مادرزادی یا اکتسابی رخ دهد. نوجوانان و بزرگسالان ممکن است به دلیل عوامل مختلفی از جمله پوکی استخوان، به قوز کمر مبتلا شوند. درمان قوز کمر شامل استفاده از روش‌های ضد پوکی استخوان و جلوگیری از تضعیف بیشتر استخوان می‌باشد.

 علائم و نشانه‌های قوز پشت شامل چه مواردی است؟  

علائم و نشانه‌های قوز پشت شبیه علائم و نشانه‌های اسکولیوز است. این علائم عبارتند از عدم تقارن شانه‌ها، قفسه سینه، کتف، کمر یا خم شدن به یک سمت. به عبارت دیگر هیچ گونه علائم و نشانه مشهودی وجود ندارد. پزشک برای تشخیص اسکولیوز در افراد مبتلا از آن‌ها می‌خواهد که انگشت پای خود را لمس کنند. در صورتی که یکی از دو کتف فرد برجسته‌ تر بود، کمر تغییر حالت داد یا دنده‌ها حالت غیر عادی داشتند پزشک به وجود کیفوز مشکوک خواهد شد. از کیفوز تحت عنوان گوژ پشتی نیز یاد می‌شود زیرا کمر این افراد حالت قوز کرده دارد. خستگی و اختلال در تنفس در زمره سایر علائم و نشانه‌های کیفوز قرار دارند.

 کیفوز چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک برای تشخیص کیفوز از روش‌های زیر استفاده می‌کند تا بتواند بهترین برنامه را برای درمان مشکل شما طراحی نماید:

• پزشک به بررسی سابقه پزشکی شما می‌پردازد تا بتواند به طور دقیق علت اصلی درد کمر و گردن شما را ارزیابی نماید و یک برنامه درمانی مناسب با شرایط شما را طراحی کند.
• پزشک به انجام معاینه جسمانی می‌‌پردازد تا بتواند منبع درد را پیدا کند همچنین از آزمایشات ساده برای بررسی قدرت و انعطاف پذیری عضلات استفاده خواهد کرد.
• عکس برداری توسط اشعه ایکس معمولاً اولین گام در تشخیص قوز پشت است. عکس برداری اطلاعاتی را در خصوص استخوان‌ها و فضای بین آن‌ها در اختیار پزشک قرار می‌دهد. این نوع عکس برداری ارزش کمتری دارد زیرا نمی‌تواند تصاویر عضلات و رباط‌ها را نشان دهد.
• اسکن ام آر آی از یک میدان مغناطیسی بزرگ و امواج رادیویی برای تهیه تصاویر دقیق از مواد داخلی بدن استفاده می‌کند. از آنجایی که اشعه ایکس فقط استخوان‌ها را نشان می‌دهد اسکن ام آر آی برای مشاهده بافت‌های نرم بدن از قبیل دیسک ستون فقرات ضروری است. این نوع عکس برداری بسیار ایمن است و هیچ گونه دردی ندارد.
• سی تی اسکن نیز شبیه ام آر آی است زیرا می‌‌تواند اطلاعات خوبی را در خصوص ساختارهای داخلی ستون فقرات ارائه دهد. از این نوع عکس برداری برای تشخیص تومور یا تغییرات ایجاد شده در استخوان‌های اطراف اعصاب یا طناب نخاعی استفاده خواهد شد. در این روش پزشک ماده بی حس کننده را به درون قسمت پایین کمر تزریق می‌کند تا آن را بی حس نماید. سپس ماده حاجب به درون کانال نخاعی تزریق می‌‌شود تا منشا اصلی مشکلات ایجاد شده مشخص گردد.
• مطالعه الکتریکی عصب و طناب نخاعی به عنوان یک مرحله تشخیصی انجام می‌شود. این نوع تست که الکترومیوگرافی نام دارد به بررسی شرایط اعصاب یا طناب نخاعی و وضعیت آن‌ها ناشی از شرایط ایجاد شده کمک خواهد کرد.
• از اسکن استخوان برای تشخیص عفونت، بدخیمی، شکستگی و آرتریت در هر قسمت از سیستم اسکلتی استفاده می‌شود. از اسکن استخوان برای یافتن ضایعات در بیوپسی نیز استفاده می‌گردد.
• از دیسکوگرافی برای بررسی ساختارهای داخلی دیسک استفاده می‌شود. این روش با تزریق بی حسی موضعی و تزریق ماده حاجب به درون دیسک و به کمک اشعه ایکس انجام می‌شود. عکس برداری توسط اشعه ایکس و سی تی اسکن با هدف بررسی ساختار دیسک و طبیعی بودن یا غیر عادی بودن آن انجام می‌شود. پزشک در این دو روش علاوه بر ظاهر دیسک می‌تواند وجود درد را مشخص نماید و به این نتیجه برسد که آیا انجام عمل جراحی برای رفع مشکلات بیمار ضروری است یا خیر و اطمینان حاصل کند که عمل کردن بیمار موفقیت آمیز است و ریسک بدتر شدن وضعیت بیمار را به حداقل می‌رساند.
• تزریق داروهای مسکن می‌‌تواند به رفع درد کمر کمک کند و اطلاعات مهمی رو در خصوص شرایط فعلی بیمار در اختیار پزشک قرار دهد.

 قوز کمر چگونه درمان می‌شود؟ 

فیزیوتراپی یک روش موثر و ضروری برای درمان قوز کمر، به خصوص قوز کمر وضعیتی، است. متخصصان فیزیوتراپی به شما کمک می‌کنند نحوه اصلاح حالت بدن و تقویت عضلات ناحیه ستون فقرات خود را یاد بگیرید. همچنین، فیزیوتراپی برای درمان قوز کمر ساختاری مانند قوز کمر شوئرمن و قوز کمر ناشی از شکستگی ستون فقرات بسیار ضروری و موثر است.

قوز کمر یک وضعیت سندرومی است که در قسمت بالایی کمر ایجاد می‌شود و معمولاً با گرد شدن شانه‌ها، خم شدن کتف به سمت جلو و چرخش چانه به سمت داخل همراه است. این اختلال در تمام جوامع جهان رخ می‌دهد. همچنین، در دنیای ورزش، دوچرخه‌سواران و بازیکنان بیسبال به طور معمول در معرض خطر قوز پشت قرار دارند زیرا برای مدت طولانی در یک حالت مشخص قرار می‌گیرند. همچنین، افرادی که به تازگی به بدن‌سازی مشغول شده‌اند و فقط به تقویت عضلات قفسه سینه خود تمرکز می‌کنند و عضلات قسمت بالایی کمر را فراموش می‌کنند، ممکن است قوز کمر تجربه کنند.

بنابراین، فیزیوتراپی به عنوان یک روش درمانی موثر و ضروری برای قوز کمر، به خصوص قوز کمر وضعیتی، توصیه می‌شود. متخصصان فیزیوتراپی با استفاده از تمرینات مناسب، تکنیک‌های تصحیحی و تقویتی، به شما کمک می‌کنند تا قوز کمر را کنترل کنید و عضلات ناحیه ستون فقرات را تقویت کنید.

 درمان کیفوز درجه یک 

این نوع کیفوز اغلب به علت نامناسب بودن حالت بدن به وجود می‌آید. درمان کیفوز وضعیتی شامل تمرینات فیزیوتراپی خاص برای تقویت عضلات بدن فرد بیمار است و مهم ‌تر از همه آن که باید بیمار تلاشش را بکند که به اصطلاح حالت بدنش بپردازد. همیشه درست بنشیند و انحنای ستون فقرات خود را در هنگام راه رفتن حفظ کند.

• ریلکسیشن کامل بدن انجام شود.
• از آینه استفاده شود تا فرد بتواند حالت را مناسب بدن خود را مشاهده کند و به این ترتیب از نکاتی که پزشک به او گوشزد کرده است برای اصلاح حالت بدن خود استفاده نماید.
• به انجام تمرینات مخصوص ستون فقرات بپردازد.
• به انجام تمرینات تقویت کننده عضلات شکم و عضلات کمر بپردازد.
• انجام دادن تمرینات کششی مخصوص عضلات همسترینگ به رفع گرفتگی عضلات این ناحیه کمک می‌کند.
• تمرینات ورزشی تنفسی به ویژه تنفس دیافراگمی نیز کمک کننده است.
• منقبض کردن عضلات شکم و سرینی بسیار سودمند است.

 تمرینات کششی برای درمان کیفوز  

 اگرچه تقویت کردن عضلاتی که باعث قوز کردن ستون فقرات ناحیه قفسه سینه می‌شوند بسیار ضروری است کشش عضلاتی که به اصلاح حالت بدن کمک می‌کنند غیر قابل انکار است. دو عضله که به طرز قابل توجهی باعث چرخش قفسه می‌شوند عضلات شکمی و دیافراگم هستند.

• کشش عضلات شکم می‌تواند به طرز قابل توجهی باعث کاهش قوز ناحیه قفسه سینه شود زیرا همزمان که شما به کششی عضلات می‌پردازید ستون فقرات خود را نیز به حرکت در می‌آورید. یکی از بهترین روش‌ها برای کشش عضلات ناحیه شکم این است که روی توپ ورزشی دراز بکشید. باید در هنگام انجام این تمرین کششی بدن خود را کاملاً شل کنید و به طور طبیعی نفس بکشید زیرا این اقدامات به شل شدن عضلات شما کمک خواهند کرد.
• چرخاندن ستون فقرات ناحیه قفسه سینه روی رول فومی باعث حرکت در ستون فقرات خواهد شد. برای انجام دادن این تمرین باید روی رول فومی قرار بگیرید و بدن خود را روی آن به حرکت در بیاورید. ممکن است در ابتدا انجام دادن این تمرین برای شما دشوار باشد به ویژه در نقاط ستون فقرات که تکان دادن آن‌ها دشوار است اما نگران نباشید چرا که طی مدت دو هفته تمرین مداوم به سرعت بهبود خواهد یافت.

 درمان کیفوز نوع دوم و سوم 

 بد شکلی ستون فقرات در کیفوز نوع دوم و سوم پیشرفته و شدید است و به همین دلیل پزشک برای اصلاح ستون فقرات به بیمار بریس خواهد داد. ورزش کردن در کنار استفاده از بریس نقش مهمی را در بهبود توانایی حرکتی ستون فقرات ایفا می‌کند.

 ورزش درمانی برای بهبود کیفیوز شوئرمن 

معمولاً، فیزیوتراپی همراه با استفاده از بریس انجام می‌شود. برخی افراد اعتقاد دارند که استفاده از بریس می‌تواند منجر به ضعف عضلات شود، اما ورزش درمانی می‌تواند از وقوع این مشکل جلوگیری کند. هنگامی که از بریس استفاده نمی‌شود، عضلات قادر به محافظت مناسب از ستون فقرات نخواهند بود و انحنای ستون فقرات افزایش خواهد یافت. متخصصان ورزش درمانی بهبود انعطاف‌پذیری و دامنه حرکت ستون فقرات را تقویت خواهند کرد. همچنین، برخی از افراد مبتلا به قوز شوئرمن دارای عضلات همسترینگ (عضلات پشت ران) سفت و گرفته شده هستند و ورزش درمانی به کاهش سفتی و گرفتگی این عضلات کمک می‌کند.

 ورزش درمانی برای بهبود کیفوز ناشی از شکستگی مهره 

 ورزش درمانی نمی‌تواند به اصلاح قوز کمر ناشی از شکستگی مهره بپردازد اما می‌تواند از بروز شکستگی بیشتر جلوگیری کند و به شما برای یادگیری حالت صحیح بدن کمک نماید. متخصص فیزیوتراپی به تقویت عضلات ستون فقرات کمک می‌کند تا از ستون فقرات بهتر محافظت شود و فشار و وزن اضافی از روی مهره برداشته شود. متخصص فیزیوتراپی همچنین تمرینات ورزشی ایمن و بی خطر را به شما یاد می‌دهد زیرا ورزش کردن به بهبود سلامت استخوان کمک خواهد کرد. طراحی برنامه ورزشی مناسب که شامل پیاده روی یا تمرینات تقویت کننده است کاملا ضروری می‌باشد.

 انجام عمل جراحی برای درمان کیفوز ساختاری 

 در برخی موارد که قوز کمر بسیار شدید است و سایر روش‌های موجود به درمان و بهبود آن کمک نکرده است انجام عمل جراحی توصیه خواهد شد. در این شرایط ممکن است برای اصلاح قوز پشت بیمار، پیوند استخوان ضرورت پیدا کند. گاهی اوقات رفع فشار از روی ستون فقرات و پایدار کردن آن لازم است. فیوژن ستون فقرات و استفاده از پیچ و مهره فلزی از جمله روش‌هایی هستند که برای اصلاح بد شکلی ستون فقرات و پایدار کردن دائمی آن مورد استفاده قرار می‌گیرند. این دو روش جراحی به ثابت کردن و متصل کردن آن قسمت از ستون فقرات می‌پردازند که دچار آسیب دیدگی شده است. استفاده از قطعات سفت و سخت از قبیل پیچ، پلاتین و مواردی از این قبیل به سفت و صاف نگه داشتن ستون فقرات در طول دوران فیوژن کمک خواهد کرد.

 فیزیوتراپی پس از عمل جراحی:

• فیزیوتراپی صحیح قفسه سینه در جلوگیری از بروز عوارض جانبی مفید است.
• برخی حرکات برای تقویت اندام تحتانی و گردن باید در طول روز دوبار انجام شوند.
• بیمار باید به تدریج به انجام تمرینات ورزشی تقویت کننده بپردازد تا ستون فقرات خود را به حرکت در بیاورد.

 ورزش درمانی پس از عمل به برنامه درمان اضافه می‌شود تا باعث افزایش قدرت انعطاف پذیری و افزایش دامنه حرکات فرد شود. بیمار می‌تواند برنامه ورزش درمانی خود را به صورت سرپایی و در منزل ادامه دهد. متخصص فیزیوتراپی یک برنامه جامع را برای او طراحی می‌کند تا بتواند در منزل به انجام آن‌ها بپردازد.

 مزایای فیزیوتراپی برای درمان قوز کمر چیست؟

فیزیوتراپی برای درمان قوز کمر با سندروم کیفوز وضعیتی می‌‌تواند به طرز قابل توجهی باعث کاهش علائم و نشانه‌های شما شود و نتایج خوبی را به دنبال بیاورد و از بازگشت کیفوز جلوگیری نماید. برنامه فیزیوتراپی شامل موارد زیر است:

• تمرینات ورزشی برای بهبود قدرت حالت بدن یا انعطاف پذیری
• الکتروتراپی از قبیل اولتراسوند
• ماساژ بافت‌های نرم بدن به ویژه عضلات ناحیه گردن
• ارزیابی و بازآموزی حالت بدن
• استفاده از بریس
• استفاده از وسایل مخصوص
• به حرکت درآوردن مفاصل قسمت پایین گردن و قسمت فوقانی کمر
• اصلاح سطح فعالیت جسمانی

 اگر شما دچار مشکلات متعدد در ناحیه فوقانی کمر و گردن خود هستید وقت آن رسیده که هرچه زودتر به پزشک مراجعه کنید. پزشک تمرینات ورزشی سبک را برای درمان کیفوز به شما توضیح خواهد داد. ورزش کردن در بهبود سلامت استخوان اهمیت بسیار زیادی دارد. برنامه ورزشی متناسب با شرایط فعلی شما طراحی می‌‌شود و پزشک برای این کار توانایی جسمانی، سابقه پزشکی و سطح سلامت استخوان‌های شما را ارزیابی خواهد کرد.

 سوالات متداول درباره کیفوز 

چه موقع درمان کیفوز ضروری است؟ 

همیشه عمل جراحی به عنوان آخرین مرحله در درمان اختلالات مختلف معرفی می‌شود و اکثر پزشکان ترجیح می‌دهند ابتدا از روش‌های مراقبتی استفاده نمایند. به طور کلی زمانی انجام عمل جراحی توصیه می‌شود که انحنای ستون فقرات بیش از زاویه ۷۵ درجه باشد. سایر مواردی که انجام عمل جراحی توصیه می‌‌شود شرایطی است که بیمار دچار درد گردن و افزایش پیشرونده انحنای ستون فقرات شده است.

 چگونه می‌توان از قوز کردن پشت جلوگیری کرد؟  

 تقویت عضلات کمر می‌تواند از بد شکل شدن حالت بدن جلوگیری کند زیرا همان طور که در قسمت بالا اشاره کردیم بد شکلی بدن در بروز کیفوز نقش دارد. پوکی استخوان نیز باعث قوز کمر خواهد شد و می‌توان با مصرف کلسیم و ویتامین دی، ورزش کردن به طور منظم و انجام دادن حرکات تقویتی از بروز آن جلوگیری کرد.