فتق یا بیرونزدگی دیسک کمر اغلب به این معنی است که در طول زندگیتان، دچار دردی در ناحیه کمر، دستها یا پاها هستید. معمولاً ترکیبی از فیزیوتراپی و داروهای مسکن میتواند درمان مؤثری برای این بیماری باشد. اگرچه، اگر درمانهای غیرتهاجمی پس از چند ماه نتوانستند تسکین قابل توجهی را حاصل کنند، ممکن است عملهای جراحی مانند میکرودیسککتومی مورد نیاز باشد.
دو روش جراحی میکرودیسکتومی و دیسککتومی به منظور کاهش فشار بر روی عصبهای نخاعی در ستون فقرات استفاده میشوند. اما میکرودیسکتومی مزایایی نسبت به جراحی دیسککتومی باز دارد و روش انجام آن نیز متفاوت است.
میکرودیسکتومی، یا به عبارت دیگر “میکروسکوپیک دیسکتومی”، یک روش جراحی است که با استفاده از میکروسکوپ، ابزارهای کوچک و برشهای کوچک، بخشهایی از دیسک بیرون زده را برداشت میکند. این روش با دقت بیشتری نسبت به دیسککتومی باز انجام میشود و عملکرد بهتری در حفظ سلامت عناصر ستون فقرات دارد. برشهای کوچک در پوست و بافتهای نرم انجام میشود که زمان بازسازی را بهبود میبخشد و خطر عفونت را کاهش میدهد. همچنین، استفاده از میکروسکوپ به جراح امکان مشاهده دقیقتر از دیسک و عصبها را میدهد و امکان برداشت بخشهای دقیقتری از دیسک را فراهم میکند.
در مقابل، در دیسککتومی باز، برش بزرگتری در پوست و بافتهای نرم انجام میشود و دسترسی به منطقه جراحی از طریق بینی برش داده میشود. این روش ممکن است با خونریزی و درد بیشتر همراه باشد و زمان بازسازی بیشتری نیاز داشته باشد.
با این حال، روش مناسب برای شما بستگی به شرایط و نیازهای خاص شما دارد. بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا روش جراحی مناسب برای شما تعیین شود.
هدف از میکرودیسککتومی
اگر کمردرد، درد در ران یا ساق پا دارید، ممکن است دچار سیاتیک شده باشید. عصب سیاتیک بزرگترین عصب در بدن است و از پایین ستون فقرات تا پایین پای شما کشیده میشود. در بدن ما دو عصب سیاتیک وجود دارد که در هر طرف بدن، یک عصب واقع شده است. درد سیاتیک، زمانی رخ میدهد که عصب سیاتیک دچار فشار یا تحریک شود. یکی از شایعترین دلایل وارد شدن فشار به این عصب در ناحیه کمر، فتق یا همان بیرونزدگی دیسک کمر است.
ستون فقرات شامل چندین استخوان (به نام مهره) میباشد که روی هم چیده شدهاند. بین هر استخوان یک دیسک قرار دارد. هر دیسک از دو قسمت تشکیل شده است؛ ماده ژلهای داخلی به نام هسته پالپوس (نوکلئوس پالپوزوس) و غضروف خارجی که فیبروز آنولوس نامیده میشود. گاهی ژله داخل دیسک به دلیل آسیب دیدگی یا فشار مکرر بر روی دیسک جابجا میشود. هنگامی که این اتفاق میافتد، این ماده ژلهای ممکن است از دیسک خارج شود و به عصب نخاعی فشار بیاورد.
علائم بیرونزدگی دیسک کمر ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- پا درد
- بیحسی
- احساس گزگز یا مورمور در دست و پا
- ضعف در عضلات ساق پا یا پاها
- احساس سوزن سوزن شدن در ناحیه تناسلی و مشکل در کنترل روده و مثانه (سندرم دم اسبی یا “cauda equina”، یک شرایط اورژانسی است که در صورت مشاهده این عارضه باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید)
- مشکل در تحمل فشار در هنگام نشستن، ایستادن، خم شدن یا راه رفتن به دلیل پا درد
در صورت احساس کمردرد و درد در ساق پا، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است آزمایشهایی مانند عکسبرداری رادیولوژی و تصویربرداری ام آر آی (MRI) را برای تشخیص علت درد سیاتیک تان انجام دهد. در صورت مشاهده فتق دیسک، ممکن است برای ارزیابی نیاز به عمل میکرودیسککتومی جهت کاهش فشار از روی عصب نخاعی، لازم باشد که به جراح مراجعه کنید.
به خاطر داشته باشید که بسیاری از موارد درد سیاتیک ناشی از فتق دیسک کمر، نیازی به جراحی ندارند. جراحی میکرودیسککتومی برای موارد شدید که فشردگی عصب باعث ایجاد درد قابل توجه یا آسیب و ضعف عصبی میشود، در نظر گرفته میشود.
اگر جراح به شما عمل جراحی را برای فتق دیسک تان توصیه میکند، میکرودیسککتومی یکی از گزینههای جراحی خواهد بود. گزینههای دیگر ممکن است شامل عمل لامینکتومی کمر، دیسککتومی باز یا جراحی فیوژن کمر باشند. قبل از تصمیم گیری در مورد اینکه میکرودیسککتومی برای شما مناسب است یا خیر، باید در مورد همه گزینههای جراحی با جراح خود در صحبت کنید.
مزایا
مزایای عمل میکرودیسککتومی نسبت به دیسککتومی باز شامل درد کمتر، خطر کمتر عفونت و زمان بهبود سریعتر است.
مزایایی که از عمل میکرو دیسککتومی انتظار میرود، عبارتاند از:
- کاهش یا از بین رفتن درد پا
- بهبود تحرک در کمر یا پاها
- بهبود قدرت
- عملکرد طبیعی برای نشستن، ایستادن و راه رفتن
جراحی چگونه انجام میگیرد؟
برای اجرای میکرودیسکتومی، استفاده از بیحسی موضعی در طول عمل جراحی رایج است. این بدان معناست که در طول جراحی شما هیچ حسی ندارید و در وضعیت هوشیاری قرار نمیگیرید. قبل از جراحی، شما فرصت خواهید داشت که با یک تخصصی در زمینه بیهوشی ملاقات کنید و در مورد خطرات مرتبط با بیحسی، سوابق پزشکی و خطرات شخصی خود بحث و بررسی کنید. این اطلاعات به شما کمک میکنند تا به طور کامل آگاه شوید و تصمیم مناسبی را درباره جراحی بگیرید.
در روز عمل، پس از بستری شدن در کلینیک، بیحسی موضعی به شما داده میشود و به اتاق عمل منتقل میشوید.- شما را ببر روی تخت و به روی شکم قرار میدهند و جراح با ایجاد یک برش 2 و نیم تا 3 و نیم سانتیمتری در کمر، درست در بالای دیسک آسیبدیده، عمل جراحی را آغاز میکند.
- یک میکروسکوپ خیلی کوچک دارای منبع نور به نام آرتروسکوپ از طریق این برش وارد محل آسیب شده و از آن برای مشاهده ناحیه مورد نظر استفاده میشود.
- با استفاده از ابزارهای جراحی کوچک و قیچی مانند، جراح شروع به برش و برداشتن هرگونه ماده و بافت دیسکی بیرون زده و آسیبدیده میکند. با این کار فضای داخل ستون فقرات آزاد میشود و فشار بر عصب کاهش مییابد. در برخی موارد، ممکن است قسمتی از استخوان که از عصب ریشه محافظت میکند نیز برداشته شود.
- هنگامی که تمام بافت آسیبدیده و مواد دیسک برداشته میشود، ابزار جراحی خارج میشود و برش با استفاده از بخیه بسته میشود. شما را به بخش مراقبتهای بعد از عمل منتقل میکنند تا هنگام بهبودی از مواد بیحسی و بیهوشی تحت نظر باشید.
- بیشتر بیماران در همان روز عمل جراحی از کلینیک مرخص میشوند.
فرق عمل میکرودیسککتومی با عمل دیسککتومی چیست؟
میکرو دیسککتومی و دیسککتومی هر دو روشهای جراحی هستند که با هدف برش و برداشتن تمام یا بخشی از فتق یا برآمدگی دیسک بین مهرهای انجام میشود تا فشار وارد بر اعصاب نخاعی کاسته شود؛ اما این روشهای جراحی چه تفاوتی با هم دارند؟ میکرودیسککتومی یک روش کمتر تهاجمی نسبت به جراحی دیسککتومی باز است.
بنابراین، این تفاوت دقیقاً برای بیمار چه معنایی دارد؟ برای جراحی دیسککتومی باز به موارد زیر نیاز است:
- بیهوشی بیشتر
- زمان جراحی طولانیتر
- برش بزرگتر
- برداشتن و کنار زدن لایه عضله
- دوره بستری طولانیتر بعد از عمل در بیمارستان یا کلینیک
- دوره نقاهت طولانیتر در خانه
از طرف دیگر، در عمل میکرو دیسککتومی از ابزارهای جراحی کوچک و پیشرفتهای برای انجام این عمل کم تهاجمی استفاده میکنند. این عمل میتواند سریعتر از دیسککتومی سنتی انجام شود و بیمار به بیهوشی کمتری نیاز دارد. یکی دیگر از مزایای استفاده از ابزارهای جراحی کوچکتر این است که به طور متوسط، زمان بهبودی سریعتر خواهد بود.
بعد از جراحی میکرودیسککتومی
بعد از عمل میکرودیسککتومی، احتمالاً همان روز از مرکز جراحی یا بیمارستان مرخص خواهید شد. برخی از بیماران شاید لازم باشد که یک شب را در بیمارستان بمانند.
پس از بازگشت به خانه، باید برای چند روز استراحت کنید. داروهای مسکن مانند داروهای اپیوئید (دارای ماده مخدر) برایتان تجویز میشود، اگرچه اکثر بیماران بیش از چند روز به این داروها نیاز ندارند. پس از دو یا سه روز استراحت، به شما آموزش داده میشود که چگونه سطح فعالیت خود را به آرامی افزایش دهید.
قبل از مرخص شدن از مرکز جراحی یا بیمارستان، احتمالاً با یک متخصص فیزیوتراپی ملاقات خواهید کرد. متخصص فیزیوتراپی شما تمریناتی را برای بهبود قدرت و انعطافپذیری ستون فقرات در حین روند بهبودی از جراحی برایتان انجام میدهد. وی همچنین به شما آموزش میدهد که چگونه میتوانید در خانه یا محل کار تا حد لازم از خم شدن، بلند کردن اجسام یا پیچاندن کمرتان جلوگیری کنید.
برخی نکات دیگر برای بهبود سریعتر عبارتاند از:
- از نشستن برای مدت طولانی (از جمله رانندگی) خودداری کنید.
- از بلند کردن اجسام سنگینتر از 2 و نیم کیلوگرم خودداری کنید.
- تا زمانی که پزشک و متخصص فیزیوتراپیتان به شما اجازه نداده است، از انجام تمرینات ورزشی خودداری کنید
هنگامی که پزشک معالجتان به شما اجازه داد میتوانید با کم کم قدم زدن، خود را برای شروع ورزش آماده کنید. این کار به بهبود قدرت در ستون فقرات و تسریع روند بهبودی شما کمک میکند.
برای اکثر بیماران میتوانند انتظار میرود که در حدود دو تا چهار هفته پس از عمل به حرکت عادی کامل و تا هشت هفته به حرکات کامل خود بازگردند. البته این مدت زمان ممکن است برای برخی از بیماران کمی بیشتر طول بکشد. حتماً در مورد آنچه از این عمل انتظار دارید با جراح خود صحبت کنید.
خطرات و موارد منع انجام این عمل
هنگام تصمیم گیری در مورد انجام جراحی میکرودیسککتومی، این نکته مهم است که بررسی کنیم چه کسانی نباید این جراحی را انجام دهند. موارد منع مصرف جراحی میکرو دیسککتومی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- فتق دیسک چند سطحی که باعث درد شده است.
- پوکی استخوان یا بیماری ضعیف کننده استخوان
- عفونت فعال
- بالا بودن سن به همراه تنگی کانال نخاعی
- بیماران با یک سری تفاوتهای آناتومیکی که ممکن است دید پزشک را در طی جراحی محدود کنند
جراح شما باید نیاز به میکرودیسککتومی و خطرات مربوط به این عمل را برای شما کند.
خطرات مرتبط با میکرودیسککتومی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- خونریزی
- آسیب به ریشه عصبی
- فلج
- مرگ
- عفونت
- برطرف نشدن علائم
- ترومبوز ورید عمقی
شما باید در مورد تمام مزایا و خطرات احتمالی مربوط به جراحی میکرودیسککتومی با جراح خود صحبت کنید. به این ترتیب میتوانید در مورد روش جراحی و ابن که آیا این روش برای شما مناسب است یا خیر، یک تصمیم آگاهانه بگیرید.
